Prikkelverwerking in de praktijk: De unieke handleiding van elk kind

De term 'prikkelverwerking' hoor je tegenwoordig gelukkig steeds vaker. Maar er is één groot misverstand waar ik nog dagelijks tegenaan loop: we praten bijna altijd alleen over overprikkelde kinderen. "Oei, hij is overprikkeld, zet hem maar in een rustig hoekje." Maar wist je dat rust soms juist voor nóg meer onrust zorgt? Een super groot deel van de kinderen tegenwoordig is juist onderprikkeld!

In de drukke wereld van nu staat het zenuwstelsel van kinderen constant aan. Er is altijd wel licht, kleur, geluid en kant-en-klaar vermaak via schermen. We leven in een maatschappij waarin een enorme hoeveelheid informatie op hen afkomt. Alles is snel, intens en digitaal. Kinderen zijn gewend geraakt aan die enorme, snelle stroom prikkels. De interne 'prikkel-lat' ligt daardoor ontzettend hoog.

Dit vraagt ontzettend veel van het brein en heeft een directe invloed op de concentratieboog, de motoriek en de fantasie. Prikkelverwerking is de manier waarop het brein al deze indrukken filtert. Als die filter uit balans raakt, zie je dat meteen terug in het gedrag. Op deze pagina leggen we het fundament uit van de unieke handleiding van elk kind. Waarom is prikkelverwerking zo groot en ingewikkeld? En hoe help je een kind om weer lekker in het vel te komen zonder dat je vervalt in snelle trucjes die uiteindelijk niet werken?

De term 'prikkelverwerking' hoor je tegenwoordig gelukkig steeds vaker. Maar er is één groot misverstand waar ik nog dagelijks tegenaan loop: we praten bijna altijd alleen over overprikkelde kinderen. “Oei, hij is overprikkeld, zet hem maar in een rustig hoekje.” Maar wist je dat rust soms juist voor nóg meer onrust zorgt?

De Rijke Leeromgeving en Diepe Druk

De basis van onze methode rust op twee grote pijlers: De Rijke Leeromgeving en Diepe Druk.

In de praktijk zien we dat overprikkeling en onderprikkeling heel vaak met elkaar verward worden. Dat is logisch, want het gedrag kan op elkaar lijken. De oorzaak – en dus de aanpak – is echter totaal tegenovergesteld. Omdat je in een klas, opvang of grote groep onmogelijk elk individu constant zo gedetailleerd kunt analyseren, sturen wij bij De Kliederschuur op de ruimte.

Door een rijke, doordachte leeromgeving in te richten met open-einde materialen en loose parts, doet de omgeving het regulerende werk. Er hoeft geen kwestie van hokjes te zijn; een slim ingerichte ruimte biedt intuïtief iets passends voor iedereen. Er zijn subtiel gedempte hoeken voor rustzoekers en actieve zones voor prikkelzoekers. Je moet het niet ingewikkeld maken voor jezelf op de groep. Ik sla de brug tussen die complexe theorie en jouw werkvloer of huiskamer. Geen droge stof, maar direct toepasbare methodes waarmee je jouw ruimte zó inricht dat elk kind tot zijn recht komt.

Daarnaast is er één absolute koning die voor beide groepen kinderen werkt: Diepe druk. Diepe druk hoort bij onze interne zintuigen (de spieren en gewrichten). Het kalmeert de storm bij een overprikkeld kind, en schudt het lichaamsbesef wakker bij een onderprikkeld kind.

Mijn absolute dikke tip voor de ultieme basis? Klei! En dan het liefst zelfgemaakte klei. Klei hoort standaard thuis in elk huis en op elke groep. Het nodigt instinctief uit tot kneden, duwen en diepe druk ervaren, waardoor het elk type zenuwstelsel direct helpt te reguleren.

Over- en Onderprikkeling 

Om gericht aan de slag te gaan met de specifieke behoeften van jouw kind of groep, hebben we deze inspiratiepagina opgesplitst in drie duidelijke richtingen. Kies hieronder de weg die aansluit bij wat het zenuwstelsel op dit moment vraagt:

Overprikkeling (De volle emmer)

Ontdek hoe je die omgeving inricht voor rust, structuur en voorspelbaarheid. Hier vind je ook onze grote strandhanddoek-douche-activiteit voor kinderen die diepe rust zoeken.

Onderprikkeling (De lege emmer)

Het grote misverstand ontrafeld. En dan komt de omschakeling... Als het dan in de klas of thuis ineens heel stil moet zijn tijdens een lange instructie, of als ze stil moeten zitten in de kerk, raakt het brein acuut onderprikkeld. Ontdek hoe je kinderen die in de 'slaapstand' vallen helpt te activeren via intense beweging, harde geluiden en verrassend spel.

Diepe Druk (De grote regelaar)

Ontdek hoe je door middel van gericht sensorisch spel de rust en focus weer terugbrengt op de groep met de kracht van spieren en gewrichten.

Klieder-tip van Monique: Jouw eigen zenuwstelsel is de basis!

In het begin doe je het reguleren heel erg samen. Het zenuwstelsel van een kind reageert direct op dat van de begeleider of ouder. Prikkelverwerking stopt bovendien niet als je volwassen bent. Jouw eigen zenuwstelsel is zo uniek als een vingerafdruk.

Toen mijn berichten viraal gingen, reageerden er massaal volwassenen die mijn tips zelf wilden proberen. En ja, de vraag kwam voorbij: "Is dit ook voor overprikkelde vaders?" Een volmondig JA! De grootste eye-openers in onze trainingen krijgen volwassenen vaak over zichzelf. Er is geen goed of fout, er is alleen jouw unieke handleiding en die van je kind.

De één laadt op door diepe druk onder een warme douche met een grote strandhanddoek, de ander door te blazen op een muziekinstrument. Een derde komt tot rust met de handen in de aarde, en weer een ander – zoals ik! – moet juist intens bewegen door de sportschoenen aan te trekken voor een hardloopronde met keiharde hardcore muziek op. Wat voor de één chaos is, is voor de ander de perfecte ontlading. Leer dus eerst jezelf begrijpen!

Belangrijk: Unieke materialen voor spelen en ontdekken onder toezicht

De materialen en activiteiten op deze pagina, evenals de producten uit de webshop van De Kliederschuur, zijn volledig gebaseerd op onze eigen praktijkactiviteiten. Ons assortiment bestaat uit een unieke mix van out-of-the-box handgemaakte materialen én zorgvuldig geselecteerde, veilige, duurzame en betrouwbare merken.

Omdat deze sensorische en procesgerichte materialen specifiek bedoeld zijn voor educatieve en ontdekkende doeleinden, vallen ze niet altijd onder de standaard categorie 'speelgoed'. Er dient dan ook altijd SAMEN of onder direct en actief TOEZICHT van een volwassene mee gespeeld te worden. Blijf er dus altijd bij!

Jouw verantwoordelijkheid en veiligheid voorop
De Kliederschuur deelt deze tips, recepten en materialen met veel liefde en zorg om jou te inspireren. Je bent echter als ouder, verzorger of professioneel begeleider altijd zelf verantwoordelijk voor wat je aanbiedt:

Zelf beoordelen

Beoordeel altijd ZELF of de materialen, activiteiten en eventuele kleine onderdelen aansluiten bij de leeftijd, de interesses, de prikkelverwerking en het ontwikkelingsniveau van JOUW kind(eren).

Regelmatige controle

Controleer zelfgemaakte of samengestelde materialen (zoals flessen, buisjes of pittenzakjes) altijd nauwkeurig voor én na elk gebruik op beschadigingen, losse naadjes of lekkages. Gooi het product bij twijfel direct weg.

Eigen risico

Het gebruik van onze tips, materialen en de deelname aan activiteiten geschiedt volledig op eigen risico. De uiteindelijke veiligheid en verantwoordelijkheid liggen te allen tijde bij de volwassen begeleider. De Kliederschuur is niet aansprakelijk voor eventuele schade of ongevallen.

Opruiming & Kliedermagazijn 

Laatste kans: Grijp je voordeel in de Kliedershop! (OP = OP)

De allerlaatste fysieke producten die perfect passen bij dit onderwerp vind je nu super scherp geprijsd op de productpagina en in het koopjeshoekje. Bekijk ze snel, want hiervoor geldt echt: op = op! Is het uitverkocht? Dan komt het ook niet meer terug in mijn kliedershop.

De Kliedershop wordt Kliedermagazijn 

Gelukkig neemt Keshia van De Kliederij het van mij over met het Kliedermagazijn! Dus zie je hier op de inspiratie pagina een fijn product, neem dan gelijk een kijkje in het Kliedermagazijn of neem contact met haar op!

Meer Kliederinspiratie & Diepgang 

Wil je nóg meer klederinspiratie en diepgang? Ontdek hoe je sensory play nóg groter kunt maken in jouw huiskamer, opvang of klaslokaal met de boeken en trainingen die ik hiervoor heb ontwikkeld:

Voor Professionals: Het Kliederboek

Werk je in het onderwijs, de opvang of als gastouder? In Het Kliederboek neem ik je per activiteit, elk zintuig, elk onderdeel en voor elke hoek in de klas aan de hand. Je leest er exact wat je kunt aanbieden aan kinderen die op dat moment overprikkeld zijn óf aan de actieve prikkelzoekers die juist onderprikkeld zijn door middel van gericht sensorisch spel en proces gericht werken.

Voor Ouders & Kinderen: De nieuwe Serie Kliederboekjes!

Speciaal voor thuis heb ik een gloednieuwe boekenserie uitgegeven om prikkelverwerking bespreekbaar te maken aan de keukentafel. Kinderen ontdekken per zintuig dat iedereen anders is. De één houdt van harde geluiden, de ander van zachte. De één houdt van zoet, de ander van pittig. Hét perfecte hulpmiddel om met sensorisch spel thuis elkaar beter te begrijpen!

De Online Training Kliederatelier (voor échte diepgang!)

Wil jij als professional écht de diepte in en leren hoe je de Kliederschuur-visie rondom prikkelverwerking en sensorisch spel toepast op jouw groep? Vanaf het nieuwe schooljaar gaan al mijn trainingen volledig online! Je kunt mijn praktische modules, tips en praktijkvoorbeelden straks in je eigen tijd en tempo volgen, waar je ook woont. Ideaal om dit schooljaar een vliegende, ontspannen start te maken met je hele groep.

Bezoek een Klieder locatie (De échte diepgang)

Wil je alles eerst zien, voelen en ontdekken voordat je iets aanschaft? Kom langs bij een Kliederschuur-locatie bij jou in de buurt! Onze locaties hebben alle kennis in huis over intrinsieke motivatie, prikkelverwerking, speelschema's en een rijke speel- en leeromgeving.

Wat herken jij bij jouw kind of in de klas?

Ik ben superbenieuwd! Heb jij vooral te maken met de 'stille' overprikkeling of herken je juist die actieve prikkelzoekers die gaan wiebelen als het stil wordt? Laat het me weten in een reactie hieronder!